Ik kan mezelf wel voor mijn kop slaan. Het is zo ontzettend stom om bij het vvv-kantoor een gidsje mee te grissen en je er pas na je vakantie in te verdiepen. Want dan is het te laat. Dan heb je de mooiste culinaire tradities en de heerlijkste ambachtelijke streekproducten van Jämtland gemist.

In de gids lees ik watertandend van Zweedse specialiteiten, die volgens soms eeuwenoude tradities worden gemaakt. En dat zijn er veel! Jämtland ‘is actually the region within the European Union with the largest number of organic producers‘, pocht Food of Jamtland. Eten in Zweden is duidelijk meer dan gehaktballetjes met aardappelpuree.

Producten kunnen een speciaal keurmerk krijgen als ze puur en ambachtelijk bereid worden op kleinschalige bedrijven en van lokale ingrediënten. Alleen al in Jämtland hebben bijna tweehonderd food-ondernemers dat ‘Mathantverk’ certificaat.

Daarvan heb ik er een paar op mijn verlanglijstje gezet. Het is niet te laat. Ik ga dat culinaire avontuur alsnog beleven.

Paddenstoelen plukken

De ‘voedseldwaaltocht’ met Berit Henriksson staat hoog op mijn lijst. Het moet fantastisch zijn om allerlei creatieve gerechten te maken met paddenstoelen die je zelf hebt geplukt. Het is wel de bedoeling om het experiment te overleven. Leren om eetbare paddenstoelen van giftige exemplaren te onderscheiden is geen overbodige luxe.

Vanaf haar boerderij Rönngården neemt Berit je mee de ‘voorraadkast van de natuur’ in. Je komt gegarandeerd thuis met allerlei eetbare planten, kruiden, bessen en paddenstoelen. Dit is kennis die niet verloren mag gaan, vindt Berit. En zo is het.

Vlees en vis roken

Bruksvallarnas Rökeri rookt vlees en vis volgens eeuwenoude tradities uit de Zweedse keuken. Wat zal het lekker ruiken in de omgeving van die boerderij! Of het meer is dan alleen een delicatessenwinkel, is helaas niet helemaal duidelijk.

Ik hoop dat ze hier of bij JämtRök rondleidingen geven en iets vertellen over ambachtelijk voedsel roken, want hoewel het niet echt moeilijk is, heb ik er zelf nog niet veel van terechtgebracht. De schuur blauw zetten met een rookoventje lukt me wel. Alles in huis kreeg die heerlijke rooksmaak en –geur. Behalve de kabeljauw dan, die was niet in het minst onder de indruk.

Kaas maken

Op Raftsjöhöjedens Gårdsmejeri mag je van Gert en Gunilla Anderssen overal met je neus bovenop staan: van het weiden van de geiten en het melken tot aan het aansnijden van de kaas. Deze kaasmakerij komt hoog op mijn verlanglijstje: hier valt wat te leren!

Allereerst hoe echt lekkere melk wordt gemaakt, volgens Gert. Ik lees dat de plek waar de geiten grazen, het fokprogramma en het melken zelf allemaal van invloed zijn op de smaak van de kaas. Verder is het klimaat in de kelder waar de kaas rijpt, belangrijk. Elke boerderij heeft zijn eigen werkwijze en zijn eigen kenmerkende atmosfeer en daarom zijn geen twee kazen gelijk.

Oef, misschien is zelf kaas maken toch niet zo makkelijk als ik dacht. Ik ga hier eerst maar eens de kunst afkijken.

Wijn, sap en jam maken

Jämtlands Vingård maakt vruchtenwijn, bessenwijn en rabarberwijn, maar ook azijn, sap, vruchtensaus en jam. Mijn eigen bramenwijn is in de familie- en vriendenkring razend populair, maar de bessen- en rabarberexperimenten zijn zonder pardon in de gootsteen verdwenen. Geen gek idee dus om bij dit kleinschalige bedrijf een kijkje in de keuken te nemen en wat kunstjes af te kijken.

JämtTina maakt de meest ongebruikelijke dingen van duindoorn. Brave sapjes en sauzen, prijswinnende vitamineshots en snoepjes, maar ook mosterd en lippenbalsem. Dat klinkt pas echt als culinair experimenteren, daar wil ik beslist een duindoorngebakje proeven. Misschien koop ik zelfs Tina’s receptenboek.

Cursussen ambachtelijk koken

Het nationale centrum voor kleinschalige ambachtelijke voedselproductie Eldrimner geeft het eerder genoemde ‘Mathantverk’ certificaat uit. Daarnaast organiseert het centrum hele leuke cursussen in traditionele bereidingswijzen.

Het moet geweldig zijn om de inspiratie van die bezoekjes aan de streekbedrijven om te zetten in concrete kennis. Zo geven ze een basiscursus vruchtenwijn en azijn maken, en een cursus kaas maken. Je kunt er leren bakken met zuurdesem. Of een cursus volgen in de verschillende technieken om vlees en vis te roken, te drogen of te fermenteren.

Kortom: dat gaat een lange vakantie worden. Ik zie er naar uit.

Deel en inspireer: facebooktwittergoogle_plusredditpinterestmail